Nedir.Org *
Zeus

Harita Nedir

Okunma : 95453
Harita : Dünya'nın bütününün ya da bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmış şekline harita denir.

Bir çizimin harita özelliği taşıyabilmesi için;
- Kuşbakışı görünüme göre çizilmesi,
- Arazi üzerindeki uzunlukların belli bir oranda küçültülmesi gerekir.

Harita Anahtarı (Lejant) : Haritada kullanılan özel işaretlerin ne anlama geldiğini gösteren bölümdür. Her haritanın kullanım amacına göre farklı işaretler kullanılır.

Harita Ölçeği : Harita üzerinde belli iki nokta arasındaki uzunluğun, yeryüzündeki aynı noktalar arasındaki uzunluğa oranıdır.
Diğer bir deyişle, gerçek uzunlukları harita üzerine aktarırken kullanılan küçültme oranıdır.

Örneğin : Boğaz köprüsü'nün gerçekte 1074 m olan iki ayağı arası uzaklık, ölçeği bilinmeyen bir haritada yaklaşık 0.5 cm gösterilmiştir. Haritanın ölçeğini bulmak için harita üzerindeki uzunluğu gerçek uzunluğa oranlarız.
Buna göre haritanın ölçeği yaklaşık 1/200.000'dir.

Ölçek Hesaplama
Harita ve arazi üzerindeki uzunlukların verildiği sorularda ölçek,

Ölçek (Payda) = Harita Uzunluğu Gerçek Uzunluk



Formülü ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.

Örnek : Arazi üzerindeki 84 km'lik uzunluk, ölçeği bilinmeyen haritada 7 cm gösterildiğine göre, haritanın ölçeği nedir?

Orantıyla Çözüm:
84 km cm'ye çevrilir.
7 cm 8.400.000 cm'yi gösteriyorsa
1 cm x cm'yi gösterir.
- x = 1
•8.400.000 / 7 = 1.200.000 cm'dir.
- Ölçek : 1 / 1.200.000'dir.

Formülle Çözüm:
Ölçek (Payda) = Harita Uzunlugu / Gerçek Uzunluk
Ölçek (Payda) = 7 / 8.400.000
Ölçek (Payda) = 1.200.000 cm
Ölçek : 1 / 1.200.000'dir.

Ölçek Hesaplama
Harita ve arazi üzerindeki alanların verildiği sorularda ölçek

Ölçek (Payda) = Haritadaki Alan / Gerçek Alan kesrinin karekökü

formülü ya da doğru orantı kurularak hesaplanır.

Örnek: Gerçek Alanı 4375 km2 olan bir göl, ölçeği bilinmeyen haritada 7 cm2 gösterildiğine göre haritanın ölçeği nedir?

Uyarı: Harita ve arazi üzerindeki alanların verildiği sorularda ölçeği hesaplarken kare kök almayı unutmayınız.


Detaylı Harita Nedir Konusu ( Farklı Kaynaktan )
Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizime harita denir.

Bir çizimin harita özelliği taşıyabilmesi için gerekli olan koşullar şunlardır:

1. Kuşbakışı olarak çizilmiş olması
Haritası çizilen alanın tam tepeden görünüşü kuşbakışı olarak adlandırılır. Haritaların çiziminde tepeden görünüm sağlanamaz ise yeryüzü şekillerinin biçimlerinde, boyutlarında ve birbirlerine göre uzaklıklarında değişmeler olur.

2. Ölçekli olması
Haritalardaki küçültme oranına ölçek denir. Bir başka ifade ile harita üzerindeki uzunlukların gerçek uzunluklara olan oranıdır. Yerşekillerinin biçimleri ve boyutları, oldukları gibi aktarılamadığı için, belli bir ölçek dahilinde küçültülmesi gereklidir.

3. Bir düzleme aktarılmış olması
Dünya’nın kutuplardan basık, Ekvator’dan şişkin kendine has küresel bir şekli vardır. Dünya’nın küresel yüzeyi düzleme aktırılırken bazı güçlüklerle karşılaşılır. Bunun nedeni, küresel yüzeyin düzleme aktarılmasının geometrik açıdan imkânsız olmasıdır. Buna bağlı olarak haritalar çizilirken, kara ve denizlerin yerküre üzerindeki biçimleri ve genişlikleri tam olarak yansıtılamamakta ve boyutlarında gerçeğe uymayan bozulmalar olmaktadır. Haritalarda görülen ise, gerçeğin az ya da çok benzeridir.

HARİTA ÖLÇEKLERİ
Ölçek iki şekilde gösterilir.

a. Kesir ölçek: Küçültme oranı kesirli sayılarla ifade edilen ve haritalarda en çok kullanılan ölçeklerdir. 1/500, 1/5.000, 1/50.000, 1/500.000 gibi.

Kesir ölçeklerde pay her zaman 1 dir. Paydada yer alan sayı ise, haritası çizilen alanın kaç defa küçültüldüğünü gösterir.

b. Çizik (Grafik) Ölçek: Eşit dilimlere ayrılmış bir çizgi üzerinde harita üzerindeki uzunlukların gerçek uzunluklara oranının gösterildiği ölçeklerdir.

Herhangi bir yerin, kuşbakışı görünüşünün ölçeksiz ve kabataslak olarak bir düzleme aktarılmasına kroki denilmektedir. Harita ile kroki arasındaki fark, krokinin ölçeksiz, haritanın ise ölçekli olmasıdır.

HARİTA ÇEŞİTLERİ

A. KULLANIM AMAÇLARINA GÖRE HARİTALAR
1. İdari ve Siyasi Haritalar

Ülkelerin başka ülkelerle olan sınırlarının gösterildiği haritalara siyasi haritalar adı verilirken, ülkelerin kendi içerisindeki illeri, eyaletleri, bölgeleri gösteren haritalara idari harita denir.

2. Beşeri ve Ekonomik Haritalar
Nüfus, göç, yerleşme, tarım, hayvancılık, sanayi, turizm, vb. dağılışını gösteren haritalardır.

3. Fiziki Haritalar
Yeryüzü şekillerinin fiziki yapısını, dağılış ve yükseltilerini gösteren haritalardır.

4. Özel Haritalar
Belirli bir konu için özel olarak hazırlanan haritalardır. (Jeomorfoloji, meteoroloji, toprak haritaları gibi.)

B. ÖLÇEKLERİNE GÖRE HARİTALAR
1. Büyük Ölçekli Haritalar
a. Plânlar:
Ölçeği 1/20.000'e kadar olan haritalardır. Şehir imar plânları, kadastro haritaları bu türdendir.
b. Topoğrafya Haritaları: Ölçeği 1/20.000 ile 1/200.000 arasında olan haritalardır. Ulaşım haritaları ile topoğrafik, jeolojik, morfolojik haritalar bu türdendir.

Büyük ölçekli haritaların genel özellikleri şunlardır:
– Paydası küçüktür.
– Dar alanları gösterir.
– Ayrıntıyı gösterme gücü fazladır.
– Küçültme oranı azdır.
– Aynı alanı gösteren küçük ölçekli haritalara göre düzlemde daha fazla yer kaplarlar.
– İzohipsler arası yükselti farkı azdır.
– Bozulma oranı azdır.

2. Orta Ölçekli Haritalar
Ölçeği 1/200.000 ile 1/500.000 arasında olan haritalardır.

3. Küçük Ölçekli Haritalar
Ölçeği 1/500.000 den daha küçük olan haritalardır. Bu haritalar Dünya’nın, kıtaların, ülkelerin tamamını veya bir bölümünü gösterir.

Küçük ölçekli haritaların genel özellikleri şunlardır:
– Paydası büyüktür.
– Geniş alanları gösterir.
– Ayrıntıyı gösterme gücü azdır.
– oranı fazladır.
– Aynı alanı gösteren büyük ölçekli haritalara göre düzlem üzerinde daha az yer kaplarlar.Küçültme
– İzohipsler arası yükselti farkı fazladır.
– Bozulma oranı fazladır.

PROJEKSİYON VE İZDÜŞÜM YÖNTEMLERİ
Harita çizimindeki zorluklar dikkate alınarak bazı metodlar geliştirilmiştir. Buna projeksiyon (izdüşüm) yöntemleri adı verilir.

Projeksiyonlar, izdüşüm (Yükseltinin sıfır m. kabul edilmesi) esasına göre çizildiğinden, yükseltinin fazla olduğu yerlerde ve ülkelerde izdüşüm alan ile gerçek alan arasındaki fark artar.

Türkiye’de, izdüşüm alan ile gerçek alan arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeler Doğu Anadolu ve Karadeniz, en az olduğu bölgeler ise Marmara ve Güneydoğu Anadolu’dur.

Başlıca projeksiyon yöntemleri şunlardır:
Silindir Projeksiyon: Ekvator ve çevresindeki bölgelerin çiziminde kullanılır.
Konik Projeksiyon: Kutuplar ve çevresindeki bölgelerin çiziminde kullanılır.

Düzlem (Ufki) Projeksiyon: Bu projeksiyonla elde edilen haritalarda biçim ve alan bozulmaları çok fazladır. Bu haritalar daha çok denizcilik ve havacılıkta kullanılır.

HARİTA PROBLEMLERİ
Harita problemlerinde en çok km’yi cm’ye veya cm’yi km’ye çevirme işlemi vardır. Bunun için, cm’yi km’ye çevirirken 5 sıfır silinir. Km’yi cm’ye çevirirken de 5 sıfır eklenir.

1. Uzunluk Problemleri

Kısaltmalar;

G.U. = Gerçek Uzunluk
H.U. = Haritadaki Uzunluk
Ölç. P. = Ölçeğin Paydası

a. Gerçek Uzunluk: Harita uzunluğu ile ölçek verilerek gerçek uzunluk sorulduğunda aşağıdaki formül kullanılır.

Gerçek Uzunluk= Harita Uzunluğu X Ölçeğin Paydası



b. Harita Uzunluğu: Gerçek uzunluk ile ölçek verilerek harita uzunluğu sorulduğunda aşağıdaki formül kullanılır.

Harita Uzunluğu = Gerçek Uzunluk : Ölçeğin Paydası



c. Ölçek: Gerçek uzunluk ile harita uzunluğu verilerek ölçek sorulduğunda aşağıdaki formül kullanılır.

Ölçek = Harita Uzunluğu : Gerçek Uzunluk



2. Alan Problemleri

Kısaltmalar;

G.A. = Gerçek Alan
H.A. = Haritadaki Alan
Ölç. P2 = Ölçeğin Paydasının Karesi

a. Gerçek Alan: Haritadaki alan ve ölçek verilerek gerçek alan sorulduğunda aşağıdaki formül kullanılır.

G.A = H.A x Ölç.P2



b. Harita Alanı: Gerçek alan ve ölçek verilerek haritadaki alan sorulduğunda aşağıdaki formül kullanılır.

Harita Alanı = Gerçek Alan : Ölçeğin Payda Karesi



c. Ölçek: Gerçek alan ile harita alanı verilerek ölçek sorulduğunda aşağıdaki formül kullanılır.

Ölçeğin Payda Karesi = Gerçek Alan : Haritadaki Alan



3. Çizik Ölçeğin Kesir Ölçeğe Çevrilmesi
Harita problemlerinde çizik ölçek verilip kesir ölçeğe çevrilmesi istendiğinde;

Ölçek = Çizik Ölçeğin Gösterdiği Harita Uzunluğu : Çizik Ölçeğin Gösterdiği Gerçek Uzaklık

Harita Resimleri

  • 3
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 7 ay önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

  • 1
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 7 ay önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

  • 1
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 7 ay önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

  • 1
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 7 ay önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

  • 1
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 7 ay önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

  • 1
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 7 ay önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

Harita Sunumları

  • 4
    Önizleme: 6 ay önce

    Harita Bilgisi Sunumu (Word-Doc)

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    ODTÜ G.V. ÖZEL LİSESİSOSYAL BİLİMLER ZÜMRESİ2009-2010 Eğitim-Öğretim Yılı Konu:HARİTA 1. HARİTA ÇİZİMİHARİTA: Yeryüzünün tamamının veya belirli bir bölümünün kuşbakışı görünüşünün, belirli bir oranda küçültülerek (ölçek kullanılarak) düzlem üzerine aktarılması sonucu elde edilen çizimlere Harita denir.Bir bölgenin haritası çizilirken şu aşamalardan geçilir: Öncelikle haritanın kullanım amacı (fiziki, siyasi, beşeri...) belirlenir.Kullanım amacına uygun olarak, bozulmaları (hataları) en aza indirecek izdüşüm yöntemi (projeksiyon tipi) seçilir.Bölgenin coğrafi koordinatları ( enlem ve boylam değerleri) belirlenir.Arazideki boyutlar (uzunluk ve genişlikler) ölçülür.Çizimin yapılacağı kağıdın boyutuna göre küçültme oranı (ölçek) belirlenir.Bölgenin belirli bir yükseklikten çekilmiş hava fotograflarından yararlanılarak harita çizimine başlanır.Harita Çiziminde Hata Yapılmasının Nedenleri Şunlardır:Dünya’nın küresel olması; küresel yüzeydeki şekillerin düzleme aktarılması sırasında, şekillerde veya boyutlarda (uzunluk-alan) bozulmaların oluştuğu görülür.Ölçek Kullanımı; gerçek boyutların düzleme aktarılırken küçültülmesi sonucu bozulmalar yaşanmasına neden olur.Yerşekillerinin eğimli, girintili-çıkıntılı, engebeli oluşu; düzlem üzerine aktarılmaları esnasında bozulmaların yaşanmasına neden olur.ÖRNEK: Aşağıdaki tabloda 1/1.500.000 ölçekli Türkiye Fiziki Haritası’nda iki ilin yüzölçümü (izdüşüm alanları) ve gerçek alanları gösterilmiştir. İller İzdüşüm Alanı (km²) Gerçek Alanı (km²) Fark (km²) X 6.370 11.400 5.030 Y 9.800 11.900 2.100Buna göre hangi ilin haritasında bozulma oranı daha fazladır? Bu bozulmanın nedenini açıklayınız.-95250586105Projeksiyon Yapmak; Projeksiyon yapmanın temel esasını, haritası çizilmek istenilen yere doğru yerkürenin üzerine ışık yansıtılarak enlem ve boylam çizgileri ile kıta şekillerinin gölgelerinin bir kağıt parçasının üzerine düşmesini sağlamaktır. Kağıdın konumuna bağlı olarak gölgeler farklı biçimlerde bozulur. Haritanın kullanım amacına göre kağıdın, bozulmanın en az olacağı şekilde yerleştirilmesi sonucu projeksiyon tipleri ortaya çıkmıştır. Bu tiplerin en çok kullanılanları şunlardır:00Projeksiyon Yapmak; Projeksiyon yapmanın temel esasını, haritası çizilmek istenilen yere doğru yerkürenin üzerine ışık yansıtılarak enlem ve boylam çizgileri ile kıta şekillerinin gölgelerinin bir kağıt parçasının üzerine düşmesini sağlamaktır. Kağıdın konumuna bağlı olarak gölgeler farklı biçimlerde bozulur. Haritanın kullanım amacına göre kağıdın, bozulmanın en az olacağı şekilde yerleştirilmesi sonucu projeksiyon tipleri ortaya çıkmıştır. Bu tiplerin en çok kullanılanları şunlardır:PROJEKSİYON: Yerkürenin paralel ve meridyen ağının belirli kurallara göre düz bir kağıda aktarılmasına Projeksiyon (Harita Çizim Yöntemi) denir. Haritaların kullanım amaçlarına göre projeksiyonların farklı pek çok çeşidi vardır.-17335516256000-1587571755Düzlem Projeksiyon: Kuzey Kutbu gibi tek bir noktadan dokunarak yerküreyi kağıt üzerine yansıtır. Bu haritalarda meridyenler kutup noktasında kesişen ışın demetleri şeklindedir. Kutup noktasından uzaklaştıkça şekiller büyük ölçüde bozulur. 00Düzlem Projeksiyon: Kuzey Kutbu gibi tek bir noktadan dokunarak yerküreyi kağıt üzerine yansıtır. Bu haritalarda meridyenler kutup noktasında kesişen ışın demetleri şeklindedir. Kutup noktasından uzaklaştıkça şekiller büyük ölçüde bozulur. -103568520955Silindirik Projeksiyon: Dünya yüzeyinin Ekvator çizgisi boyunca temas ettiği bir silindire yansıtılması ile yapılır. Enlem ve boylam çizgileri Dünya’nın gerçek devir yönünü gösterdiğinden bu tarz haritalar genellikle denizcilikte ve havacılıkta kullanılır. Ancak Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe enlemlerin boyutları bozulur.00Silindirik Projeksiyon: Dünya yüzeyinin Ekvator çizgisi boyunca temas ettiği bir silindire yansıtılması ile yapılır. Enlem ve boylam çizgileri Dünya’nın gerçek devir yönünü gösterdiğinden bu tarz haritalar genellikle denizcilikte ve havacılıkta kullanılır. Ancak Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe enlemlerin boyutları bozulur.-360108510668000-3175113030Konik Projeksiyon: Yerkürenin bir koniye yansıtılmasıyla yapılır. Haritaya aktarılacak bölge, koninin köşesine isabet eder. Boylam çizgileri düz çizgiler, enlem çizgileri ise paralel yaylar olarak görülür. Genellikle doğu - batı mesafesinin fazla olduğu bölgeler için kullanılır. Bu yöntemle çizilen haritalarda şekiller bozulur, ancak alanlar korunur. Genellikle orta enlemler ve çevresindeki bölgelerin çiziminde kullanılır.00Konik Projeksiyon: Yerkürenin bir koniye yansıtılmasıyla yapılır. Haritaya aktarılacak bölge, koninin köşesine isabet eder. Boylam çizgileri düz çizgiler, enlem çizgileri ise paralel yaylar olarak görülür. Genellikle doğu - batı mesafesinin fazla olduğu bölgeler için kullanılır. Bu yöntemle çizilen haritalarda şekiller bozulur, ancak alanlar korunur. Genellikle orta enlemler ve çevresindeki bölgelerin çiziminde kullanılır.343408019050000-952514605Parçalı Projeksiyonlar (Winkel Projeksiyonu): Yeryüzünün birden fazla parçaya ayrılmasıyla oluşturulan, karasal alanlardaki boyut ve şekil bozulmalarının en aza indirildiği ve böylece gerçeğe yakın Dünya görüntüsünün elde edildiği haritaların çiziminde kullanılır. Bozulmalar daha çok okyanus alanlarında görülür.00Parçalı Projeksiyonlar (Winkel Projeksiyonu): Yeryüzünün birden fazla parçaya ayrılmasıyla oluşturulan, karasal alanlardaki boyut ve şekil bozulmalarının en aza indirildiği ve böylece gerçeğe yakın Dünya görüntüsünün elde edildiği haritaların çiziminde kullanılır. Bozulmalar daha çok okyanus alanlarında görülür.2. HARİTANIN ELEMANLARIÇizilen bütün haritalarda yer bulmak, bir yer hakkında bilgi sahibi olmak, yön ya da mesafe belirlemek amacıyla şu elemanların bulunması zorunludur:Konu Başlığı: Haritanın hangi coğrafi dağılışı gösterdiğini (konusunu), nereye ait olduğunu ve ne zaman yapıldığını açıklar. Örneğin; Türkiye’nin Orman Alanları Haritası (1990)Ölçek: Gerçek uzunluk ve alanların haritaya sığdırılabilmek için kaç kez küçültüldüğünü gösterir.Yön Oku: Bir okla yön belirler. Atlas ve duvar haritaları yönlerine oturtularak çizildiğinden üst kısımları daima kuzeyi gösterir ve yön okuna gerek yoktur.Coğrafi Koordinatlar: Haritada çizili yerin, Dünya üzerindeki matematik konumunu bulmamızı sağlar.Lejand: Haritada çeşitli coğrafi dağılışları göstermek için kullanılan özel işaretlerin, anlamlarının açıklandığı harita işaret tablosudur.908058953520⁰K5⁰K4⁰B12⁰DÇİZİMYerleşme Akarsu Orman4408km3 cmKBAŞLIK(Yer + Konu + Zaman)0020⁰K5⁰K4⁰B12⁰DÇİZİMYerleşme Akarsu Orman4408km3 cmKBAŞLIK(Yer + Konu + Zaman)3. HARİTA ÇEŞİTLERİHaritalar genel olarak iki şekilde sınıflandırılabilir:1.KULLANIM ALANLARINA GÖRE HARİTALAR: Haritalar kullanım amaçlarına göre konuları açısından iki bölüme ayrılırlar:a) Genel Haritalar: Yaygın olarak kullanılan atlas ve duvar haritalarından oluşurlar. Bu tip haritaları her eğitim düzeyinden insan okuyup anlayabilir. Siyasi ve idari haritalar, fiziki haritalar, topografya haritaları (izohips yöntemiyle çizilmiş arazi haritaları), beşeri ve ekonomik haritalar bu gruba girer. b) Özel Haritalar: Konunun uzmanları tarafından okunup anlaşılabilen, özel amaçlar için hazırlanmış haritalardır. Jeoloji haritaları, toprak haritaları, sinoptik ve klimatik haritalar, jeomorfoloji haritaları bu gruba girer.2.ÖLÇEKLERİNE GÖRE HARİTALAR: Ayrıntıları gösterme gücüne göre farklılaşırlar ve şu isimleri alırlar:a) Planlar: Ölçeği 1/20.000’e kadar olan, kentlerin - yerleşme merkezlerinin gösteriminde kullanılan ve en çok ayrıntıya yer veren haritalardır.Not: Planlar ölçek kullanılarak çizilmeleri nedeniyle kabataslak çizimler olan Kroki’den ayrılırlar. 3746514033500b) Büyük Ölçekli Haritalar: Ölçekleri 1/20.000 ile 1/100.000 arasında değişen ve topografya koşullarının gösteriminde kullanılan haritalardır.c) Orta Ölçekli Haritalar: Ölçekleri 1/100.000 ile 1/500.000 arasında değişen ve genellikle bir tek ülkeyi ya da bölgeyi göstermekte kullanılan haritalardır.d) Küçük Ölçekli Haritalar: Ölçekleri 1/500.000’den daha küçük olan, kıtaların veya Dünya’nın tamamının gösterilmesinde kullanılan, geniş alanları gösterdikleri için ayrıntıları gösterme gücü en zayıf olan haritalardır.ÖLÇEKLERİNE GÖRE HARİTALARIN KARŞILAŞTIRILMASIBÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTALARKÜÇÜK ÖLÇEKLİ HARİTALARÖlçek paydasındaki sayı küçüktür.Ölçek paydasındaki sayı büyüktür.Küçültme oranı azdır.Küçültme oranı fazladır.Aynı alanı gösterirken daha büyük kağıda çizilirler.Aynı alanı gösterirken daha küçük kağıda çizilirler.Duvarda daha fazla yer kaplarlar.Duvarda daha az yer kaplarlar.Eşit boyuttaki kağıtlara çizilirken daha dar alanları gösterirler.Eşit boyuttaki kağıtlara çizilirken daha geniş alanları gösterirler.Ayrıntılar fazladır.Ayrıntılar azdır.Hata oranı azdır.Hata oranı fazladır.Uzunluklar ve alanlar gerçeğine daha yakın büyüklükte çizilmiştir.Uzunluklar ve alanlar gerçeğine göre daha küçük olarak çizilmiştir.İki izohips arasındaki yükseklik farkı azdır.İki izohips arasındaki yükseklik farkı fazladır.Ölçek farkının haritalardaki alan ve ayrıntılar üzerindeki etkisi aşağıdaki örnek haritalarla gösterilmiştir:889066040004. HARİTALARDA HESAPLAMALARA. ÖLÇEK HESAPLAMALARIÖLÇEK: Haritalardaki küçültme oranıdır. İki tür ölçek vardır:Kesir Ölçek: Payı paydasından küçük olan basit kesir ile ifade edilen ölçektir. Ölçekte Pay, harita uzunluğunu; payda ise gerçek uzunluğu (arazi uzunluğunu) ifade eder. Birimi cm’dir.10179053810 Ölçek =00 Ölçek =197612038735HARİTA UZUNLUĞU (cm)00HARİTA UZUNLUĞU (cm)183642080010001976755106680GERÇEK UZUNLUĞU (cm)00GERÇEK UZUNLUĞU (cm)Çizgi (Grafik) Ölçek: Harita uzunluğunun çizgi, gerçek uzunluğun ise bu çizginin dereceleri şeklinde gösterildiği ölçeklerdir. Harita uzunluğu cm değerinde gösterilirken gerçek uzunluklar m ya da km değerinde ifade edilir.2681605562610002324105505450016967206959600023685569596000274637561595km020000km25190455905540200004206121059690302000031567815469902020000260515526670002000001083945349251020000110541021590102000012368554610100026581103378200021793203378200016960853378200012141203619500073152034290000248920361950001198880958855 cm0200005 cm32143703556010013021965127635100 00000100 000306324014605000Yukarıdaki çizgi ölçeğin kesir ölçek değeri ‘dir. Kesir Ölçeğin Çizgi Ölçeğe Çevirilmesi5410207937514000020000134417059690400 0004000020000400 00031686597790001. kesir ölçeğinin çizgi ölçeğini çiziniz. (Çentikler arası 1’er cm olsun.)2. 1/300 000 kesir ölçeğinin çizgi ölçeğini çentikler arası 2 cm olacak şekilde çiziniz. 3. 1/20 000 kesir ölçeğinin çizgi ölçeğini çentikler arası 3 cm olacak şekilde çiziniz. 1/5000 kesir ölçeğinin çizgi ölçeğini çentikler arası 2 cm olacak şekilde çiziniz.Çizgi Ölçeğin Kesir Ölçeğe ÇevirilmesiAşağıdaki çizgi ölçeklerin kesir ölçek değerlerini hesaplayınız.4167505148590 CEVAP: 00 CEVAP: 050501001502005cmkm050501001502005cmkm4167505165100 CEVAP: 00 CEVAP: -28575101600252550 7510025cmkm000252550 7510025cmkm41770308255 CEVAP: 00 CEVAP: 040408012016010cmkm040408012016010cmkm416750517145 CEVAP: 00 CEVAP: 0212142638435cmm0212142638435cmm416750584455 CEVAP: 00 CEVAP: 080080016002400320040cmm080080016002400320040cmmSORU: Bir Türkiye haritasında 40º doğu boylamının, 36º - 42º kuzey paralelleri arasında kalan kesimi 30 cm olarak ölçülmüştür. Haritanın ölçeği nedir?SORU: K limanından hareket eden bir gemi, L’ye uğradıktan sonra M’ye ulaşmıştır. Geminin gittiği yol harita üzerinde K – L arası 7 cm, L – M arası ise 5 cm’dir. Gemi bu yolculukta 60 km yol gittiğine göre, haritanın ölçeği nedir?B. UZUNLUKLARIN HESAPLANMASIa)Harita Uzunluğundan Gerçek Uzunluğun Hesaplanması:27813026035Gerçek Uzunluk = Harita Uzunluğu . Ölçek Paydası 00Gerçek Uzunluk = Harita Uzunluğu . Ölçek Paydası 422783026035GU = HU. ÖP 020000GU = HU. ÖP Örnek : Ölçeği 1/200 000 olan bir haritada 5 cm ile gösterilen bir köprünün gerçek uzunluğu kaç km’dir?b) Gerçek Uzunluktan Harita Uzunluğunun Hesaplanması:3708400-5080 GU HU = ÖP00 GU HU = ÖP278130-5080 Gerçek UzunlukHarita Uzunluğu = Ölçek Paydası00 Gerçek UzunlukHarita Uzunluğu = Ölçek Paydası44196009398000172720013144500Örnek : Ölçeği 1/400 000 olan bir haritada 24 km’lik uzaklık kaç cm ile gösterilir? Alıştırmalar:1) Ölçeği 1/1 200 000 olan bir fiziki haritada iki dağ arası uzaklık 16 cm olarak gösterildiğine göre bu dağlar arasındaki gerçek uzaklık kaç km’dir?2) Ölçeği 1/15 000 olan bir planda gerçek uzunluğu 600 m olan bir yol kaç cm ile gösterilir? 3842385130810. ∆∆∆∆∆. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~AdalıKıyıkent¤¤¤¤¤¤00. ∆∆∆∆∆. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~AdalıKıyıkent¤¤¤¤¤¤-90170965203) Yandaki harita, aşağıdaki çizgi ölçekle çizilmiştir. Buna göre Adalı ve Kıyıkent arasındaki gerçek uzaklık kaç km’dir? 003) Yandaki harita, aşağıdaki çizgi ölçekle çizilmiştir. Buna göre Adalı ve Kıyıkent arasındaki gerçek uzaklık kaç km’dir? -8001098425050501001502005 cmm00050501001502005 cmm10287001657356.4 cm4 cm»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»1/1 250 000Ö = ?III006.4 cm4 cm»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»»1/1 250 000Ö = ?III -23495984254) Şekildeki 1/1 250 000 ölçekli I. haritada Tuz Gölü’nün kuzey ve güney uç noktaları arasındaki uzaklık 6.4 cm olarak gösterildiğine göre, bu uzaklığın 4 cm ile gösteridiği II. haritanın ölçeği nedir?004) Şekildeki 1/1 250 000 ölçekli I. haritada Tuz Gölü’nün kuzey ve güney uç noktaları arasındaki uzaklık 6.4 cm olarak gösterildiğine göre, bu uzaklığın 4 cm ile gösteridiği II. haritanın ölçeği nedir?C. ALAN HESAPLAMASI Harita Alanından Gerçek Alanın Hesaplanması:3986530203835 GA = HA . (ÖP)² 020000 GA = HA . (ÖP)² 201930191135 Gerçek Alan = Harita Alanı . (Ölçek Paydası)² 020000 Gerçek Alan = Harita Alanı . (Ölçek Paydası)² Örnek : 1/1 500 000 ölçekli haritada 3 cm² ile gösterilen gölün gerçek alanı kaç km²’dir?b) Gerçek Alandan Harita Alanının Hesaplanması:3556000135255 GA HA = (ÖP) ²00 GA HA = (ÖP) ²214630135255 Gerçek AlanHarita Alanı = (Ölçek Paydası)²00 Gerçek AlanHarita Alanı = (Ölçek Paydası)²419100024384000157480024384000Örnek : Arazide 1024 km² yer tutan bir göl, ölçeği 1/800 000 olan bir haritada kaç cm² ile gösterilir?c) Alan Hesaplamalarından Ölçeğin Bulunması :37490405715HAGAÖ =400000HAGAÖ =2228855715Harita AlanıGerçek AlanıÖlçek =00Harita AlanıGerçek AlanıÖlçek =Örnek : Gerçek alanı 192 km² olan bir arsanın 12 cm² ile gösterildiği haritanın ölçeği nedir?Soru: Ölçeği 1/ 2 000 000 olan haritada 4.1 cm² ‘lik alan kaplayan şehir meydanı, 1/500 000 ölçekli bir haritada kaç cm² ile gösterilir?D. EĞİM HESAPLAMASI4155440219075E =h (m)GU(m).100 veya 1000 400000E =h (m)GU(m).100 veya 1000 Eğim =Yükselti Farkı (m)Gerçek Uzaklık (m).100 veya 1000 Eğim =Yükselti Farkı (m)Gerçek Uzaklık (m).100 veya 1000 1995805184785Şekildeki A ve B noktaları arasındaki gerçek uzaklık 18 km, yükselti farkı ise 900 m’dir. Buna göre noktalar arasındaki eğim ‰ kaçtır?020000Şekildeki A ve B noktaları arasındaki gerçek uzaklık 18 km, yükselti farkı ise 900 m’dir. Buna göre noktalar arasındaki eğim ‰ kaçtır?Örnek:-3302097790.h.ABGU400000.h.ABGUÖrnek: 1/400 000 ölçekli haritada 6 cm ile gösterilen K-L noktaları arasındaki eğim % 5’tir. L noktası 200 m yükseklikte olduğuna göre K noktasının yüksekliği kaç metredir? 5. HARİTALARDA YÜZEYŞEKİLLERİNİN GÖSTERİLMESİA. RENKLENDİRME YÖNTEMİRenklendirme yöntemiyle çizilen haritalara Fiziki Harita ya da Hipsometrik Harita adı verilir. Bu haritalarda renkler, yükselti basamaklarını gösterirler.YÜKSELTİ BASAMAĞIRENKLER-500’den derin-200 ile -5000 – (-200) m (Kıta Sahanlığı)0 – 200 m200 – 500 m500 – 1000 m1000 – 1500 m1500 – 2000 m+ 2000 m’den yüksekKalıcı Kar ve BuzullarB. TARAMA YÖNTEMİYüzey şekillerinin, sahip oldukları eğim koşullarına göre farklı uzunluk ve kalınlıktaki tarama çizgileriyle gösterildiği çizim yöntemidir.3524250-5715400000-88900186055Buna göre eğimin fazla olduğu yerler sık, kısa ve kalın çizgilerle; eğimin az olduğu yerler ise ince, uzun ve aralıklı çizgilerle taranır. Düz yerler ise boş bırakılır.00Buna göre eğimin fazla olduğu yerler sık, kısa ve kalın çizgilerle; eğimin az olduğu yerler ise ince, uzun ve aralıklı çizgilerle taranır. Düz yerler ise boş bırakılır.C. GÖLGELENDİRME YÖNTEMİ-8953519685040000021196308890Bu yöntemde, yüzey şekillerinin eğiminin arttığı bölgeler koyu, eğiminin azaldığı yerler ise açık tonlardaki gölgelerle gösterilir.00Bu yöntemde, yüzey şekillerinin eğiminin arttığı bölgeler koyu, eğiminin azaldığı yerler ise açık tonlardaki gölgelerle gösterilir.4228465-7175500D. KABARTMA YÖNTEMİ-166370182880Yerşekillerinin kabartılar ve çukurluklar şeklinde gösterildiği çizim yöntemidir. Haritalarda yerşekillerinin engebeliliğinden kaynaklanan bozulmaların en az olduğu, başka bir değişle yerşekillerinin en doğru gösterildiği çizim yöntemidir.00Yerşekillerinin kabartılar ve çukurluklar şeklinde gösterildiği çizim yöntemidir. Haritalarda yerşekillerinin engebeliliğinden kaynaklanan bozulmaların en az olduğu, başka bir değişle yerşekillerinin en doğru gösterildiği çizim yöntemidir. 5. İZOHİPS (EŞ YÜKSELTİ) YÖNTEMİ25234906477000-189230127635İzohips yöntemi, yüzey şekillerinin, deniz yüzeyinden aynı yükseklikte bulunan yerleri birleştiren iç içe kapalı eğirilerle gösterildiği bir izdüşüm yöntemidir.Yanda, profili (yandan görünüşü) verilen yüzey şeklinin kuşbakışı görüntüsünün, izohips eğrileriyle çizilmiş haritası gösterilmiştir. 00İzohips yöntemi, yüzey şekillerinin, deniz yüzeyinden aynı yükseklikte bulunan yerleri birleştiren iç içe kapalı eğirilerle gösterildiği bir izdüşüm yöntemidir.Yanda, profili (yandan görünüşü) verilen yüzey şeklinin kuşbakışı görüntüsünün, izohips eğrileriyle çizilmiş haritası gösterilmiştir. -48006092710002717800112395İzohips Eğrilerinin Genel Özellikleri Şunlardır:1. Her eğrinin geçtiği tüm noktalarda yükseklik aynıdır.2. Her yükselti eğrisi kendinden daha yüksek değeri gösteren izohipsi çevreler.3. En içteki kapalı eğri, en yüksek değeri gösterir.00İzohips Eğrilerinin Genel Özellikleri Şunlardır:1. Her eğrinin geçtiği tüm noktalarda yükseklik aynıdır.2. Her yükselti eğrisi kendinden daha yüksek değeri gösteren izohipsi çevreler.3. En içteki kapalı eğri, en yüksek değeri gösterir.3187700508010203000102030130810151765Yan yana duran ve birbirini çevrelemeyen iki eşyükselti eğirisinin yükseklik değeri aynıdır.Bu nedenle bir akarsuyun her iki yanında duran eğrilerin değerleri de birbirine eşit olur.00Yan yana duran ve birbirini çevrelemeyen iki eşyükselti eğirisinin yükseklik değeri aynıdır.Bu nedenle bir akarsuyun her iki yanında duran eğrilerin değerleri de birbirine eşit olur.3213735-12509550502030402525253030350050502030402525253030354. 5.Birbirini izleyen iki eşyükselti eğrisi arasındaki yükselti farkına Sabit Aralık (Equidistans) adı verilir. Sabit aralık değeri bir haritanın her yerinde aynıdır.-46355107950Sabit aralık değeri hesaplanırken yükselti değeri bilinen eğriler arasındaki yükselti farkı bulunur ve bu değer, eğriler arasındaki basamak (aralık) sayısına bölünür.00Sabit aralık değeri hesaplanırken yükselti değeri bilinen eğriler arasındaki yükselti farkı bulunur ve bu değer, eğriler arasındaki basamak (aralık) sayısına bölünür.-11874540640DENİZ125E =E =E =8411245030000DENİZ125E =E =E =84112450300421005017399002000031496017526002000022479001733550200006. İzohips sayısı yerşekillerinin yüksekliğine ve ölçeğe bağlı olarak değişir.7. Ölçek küçüldükçe sabit aralık değeri büyür.-15875012001520160DENİZDENİZ1 / 200 000 1 / 400 000 E =E =0020160DENİZDENİZ1 / 200 000 1 / 400 000 E =E =344805012954018002000018024676101587500200003155951676400200008. İzohipslerin sık geçtiği yerler dik yamaçları, aralıklı geçtiği yerler ise az eğimli yamaçları gösterir.-207645109220DENİZACB00DENİZACB39585905080Buna göre yandaki haritada verilen üç doğrultunun üzerinde bulunduğu yamaçları, eğimi en çok olandan en az olana doğru sıralayınız.CEVAP: 00Buna göre yandaki haritada verilen üç doğrultunun üzerinde bulunduğu yamaçları, eğimi en çok olandan en az olana doğru sıralayınız.CEVAP: 9. İzohipsler farklı yüzey şekillerinin bulunduğu alanlarda birbirinden farklı şekiller alırlar. Buna göre aşağıdaki haritada gösterilen yüzey şekillerinin adlarını üzerine yazınız.-179070186690.1040302020304050−−−−−−−−−DENİZ00.1040302020304050−−−−−−−−−DENİZ-114935-20447000
  • 3
    Önizleme: 6 ay önce

    Harita Bilgisi Sunusu (Pptx)

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    HARİTA BİLGİSİ

    2. Sayfa
    HARİTA Kuşbakışı görünümün Ölçekli Düzleme aktarılmasıdır.

    3. Sayfa
    KROKİ Kuşbakışı görünümün Kabataslak (ölçeksiz) Düzleme aktarılmasıdır.

    4. Sayfa
    Yeryüzünün bir bölümünün kuş bakışı olarak çizilmesiyle elde edilen şekillerin harita özelliğini taşıyabilmesi için, çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir.

    5. Sayfa
    Dünya haritalarında yer şekilleri gerçeğe tam uygun olarak gösterilemez. Alan , açı, uzunluk bozulmaları meydana gelir.

    6. Sayfa
    Sebebi: Küre şeklindeki bir yüzeyin düzleme aktarılmış olmasıdır (dünyanın şekli). Haritalardaki bozulma Ekvator'dan Kutuplara doğru artar.

    7. Sayfa
    Projeksiyon Yöntemleri

    8. Sayfa
    Silindir Projeksiyonu Ekvator çevresini göstermek için kullanılır. Bozulma Kutuplara doğru artar. Paralellerin boyu eşit gösterilir. Meridyenler Kutuplarda birleşmez.

    9. Sayfa
    Düzlem (ufki) Projeksiyonu Orta enlemler çevresini göstermek için kullanılır. Bu projeksiyonla elde edilen haritalarda biçim ve alan bozulmaları çok fazladır. Bu haritalar daha çok denizcilik ve havacılıkta kullanılır.

    10. Sayfa
    Koni Projeksiyonu Kutuplar çevresini göstermek için kullanılır

    11. Sayfa
    Harita Çiziminde Dikkat Edilecek Özellikler İlk olarak kullanım amacı belirlenmeli ve amaca uygun konu başlığı konulmalı. Küçültme oranı (ölçek) belirlenmeli. Çizim yöntemi belirlenmeli. Enlem ve boylam gösterilmeli. Eğer çok küçük alan ise yön işareti konulmalıdır.

    12. Sayfa
    Lejant belirtilmeli (Lejant: Haritalarda kullanılan işaret ve renklerin ifade edildiği tablodur.)

    13. Sayfa
    HARİTA ÇEŞİTLERİ

    14. Sayfa
    A-Konularına Göre Haritalar

    15. Sayfa
    Fiziki haritalar Yer şekillerini gösteren haritalardır.  Bu haritalardan yaralanarak; profil çıkarılabilir, konum belirlenir, alan-uzunluk hesaplanabilir, yerel saat farkı bulunabilir, yön tayini yapılabilir, yükseltiler tespit edilebilir. 

    16. Sayfa
    Siyasi (idari) haritalar Sınırlarıgösterenharitalardır

    17. Sayfa
    Beşeri ve Ekonomik haritalar Nüfusun dağılışı, ırk, dil, dinlere göre dağılışı, tarım, hayvancılık, ormancılık, sanayi ,madencilik gibi özellikleri gösteren haritalardır.

    18. Sayfa
    Özel Haritalar Konunun uzmanlarınca çizilen haritalardır. İklim (izoterm, izobar gibi) , turizm, deprem,toprak, karayolları ve bitki örtüsü haritaları özel haritalara örnektir.

    19. Sayfa
    B- Ölçeklerine Göre Haritalar

    20. Sayfa
    Büyük ölçekli haritalar Planlar: Ölçeği 1/20.000 ‘den daha büyük  olan haritalardır. En ayrıntılı haritalardır. Topoğrafya Haritaları: Ölçeği 1/20.000-1/200.000 arasında olan  haritalardır.Yer şekillerini en ayrıntılı gösteren haritalardır.

    21. Sayfa
    Orta Ölçekli Haritalar Ölçeği , 1/200.000-1/500.000 arasındaki haritalardır.

    22. Sayfa
    Küçük Ölçekli Haritalar Ölçeği 1/500.000 ‘den daha küçük ölçekli haritalardır.

    23. Sayfa


    24. Sayfa
    ÖLÇEKLER

    25. Sayfa
    1.KESİR ÖLÇEK   Kesirlerle ifade edilen ölçeklerdir. Kesir ölçekte birim yazılmaz. Her zaman cm cinsindendir.

    26. Sayfa
    Örnek: Gerçekte 90 km olan Manisa-Soma arası haritada 6cm ile gösterilmiştir. Haritanın ölçeği nedir? style.visibilityppt_xppt_y

    27. Sayfa
    2.ÇİZGİ (GRAFİK ) ÖLÇEĞİ Çizgilerle ifade edilen ölçeklerdir. Bu ölçekte çentikler arasındaki uzaklık farkı birbirine eşittir.

    28. Sayfa
    1.RENKLENDİRME YÖNTEMİ Bu yöntemde yer şekilleri renklerle ifade edilir. Her renk belirli bir yüksekliği göstermek için kullanılır.

    29. Sayfa
    2.TARAMA YÖNTEMİ Bu yöntemde eğimin fazla olduğu yerlerde taramalar kısa, kalın ve sık geçirilirken, eğimin azaldığı yerlerde uzun, ince ve seyrek geçirilmektedir. Düz yerler ise boş bırakılmaktadır.    

    30. Sayfa
    3.GÖLGELENDİRME YÖNTEMİ Haritanın bir köşesinden 45° açıyla ışık geldiği varsayılmaktadır. Buna göre ışık alan yerlerde herhangi bir işlem yapılmazken, ışık almayan yerde gölgeleme yapılmaktadır. Tek başına kullanışlı değildir. Haritacılıkta daha çok yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.   

    31. Sayfa
    4.KABARTMA YÖNTEMİ Maket türü haritalardır. Yer şekillerini en iyi gösteren haritalardır. Fakat yapılması ve taşınması zor olduğundan pek kullanışlı değildir.

    32. Sayfa
    5.İZOHİPS (EŞ YÜKSELTİ) YÖNTEMİ İzobat: Eş derinlik (deniz ve göllerde kullanılır. )

    33. Sayfa
    İZOHİPSLERİN ÖZELLİKLERİ İç içe kapalı eğrilerdir. Birbirini kesmezler. Yükseltisi en az olan en dıştadır. Dıştan içe doğru yükselti artar. Aralarındaki yükselti farkı birbirine eşittir (Equdistance)

    34. Sayfa
    İzohipslerin sık veya seyrek geçmesi yer şekillerine bağlıdır.   İzohipslerin sık geçtiği yerde eğim fazladır. Seyrek geçtiği yerde eğim azdır. Eğim arttıkça yatay mesafe kısalır

    35. Sayfa
    Aynı izohips çizgisi üzerindeki bütün noktalarda yükselti aynıdır. İzohips çizgisi üzerinde olmayan bir noktanın kesin yükseltisi bilinemez. Dağ dorukları (zirveler ) nokta halinde gösterilir.  

    36. Sayfa
    Akarsu vadileri yükseltinin arttığı yöne doğru girinti oluşturur. Yükseltinin arttığı yöne doğru "U " harfi oluşmuş ise buna sırt denir Akarsudan sonraki ilk yükseltiler birbirine eşittir. Kıyı çizgisi (deniz kıyısı) sıfır metredir.

    37. Sayfa
    Tabanı aynı olan iki tepe arasındaki küçük düzlüğe boyun denir. Ok işareti çevresine göre çukur olan (kapalı çukur-çanak-krater) yerleri  gösterir.

    38. Sayfa
    PROFİL ÇIKARMA

    39. Sayfa
    Yeryüzü şekillerinin yandan görünüşüne (kesitine) profil denir. Profil Şu Şekilde Çıkarılır;Profili çıkarılacak olan noktaların arasına bir doğru çizilir. Bu doğrunun kestiği izohipslerin yükselti değerleri, alt kısma çizilecek yükselti ölçeği ile kesiştirilir. Kesişen noktalar birleştirildiğinde profil çıkarılmış olur.

    40. Sayfa
    EĞİM BULMA

    41. Sayfa
    Eğim arttıkça yatay mesafe azalır. Eğim şu formülle bulunur ;

    42. Sayfa
    Copyright © SEYY!D KH@N

Harita Videoları

  • 2
    6 ay önce

    Harita bilgisi video konu anlatımı (Tonguç Akademi)

Harita Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Harita Ek Bilgileri

  • 0
    4 hafta önce

    Harita Nedir?
    Coğrafya, tarih, dil, nüfus vb. olgularla ilgili yeryüzünün veya bir parçasının, belli bir orana göre küçültülerek düzlem üzerine çizilen taslağı


Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Yazı İşlemleri
Sponsorlu Bağlantılar
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz